Wat is systemisch werk eigenlijk?

Misschien herken je het wel. Je neemt je voor om het deze keer anders te doen, maar belandt tóch weer in dezelfde situatie. Je neemt bijvoorbeeld altijd de verantwoordelijkheid op je, vindt het moeilijk om grenzen aan te geven of voelt je snel schuldig wanneer je voor jezelf kiest. Soms begrijpen we heel goed wat we anders zouden willen doen, maar lukt het toch niet om dat patroon te doorbreken.

Systemisch werk kan helpen om te onderzoeken waar zo'n patroon vandaan komt.

Je staat niet los van de mensen om je heen

Systemisch werk kijkt naar jou als onderdeel van verschillende groepen, ook wel systemen genoemd. Je familie is daar een belangrijk voorbeeld van, maar ook je relatie, gezin of werkomgeving kan zo'n systeem zijn. Binnen die groepen ontstaan rollen, verhoudingen en gewoontes. Sommige zijn heel duidelijk. Andere zijn zo vanzelfsprekend geworden dat je ze zelf nauwelijks meer ziet.

Misschien was jij vroeger degene die de sfeer thuis goed probeerde te houden. Of leerde je dat hard werken belangrijk is en stilzitten eigenlijk niet hoort. Misschien werd er in jouw familie juist weinig over gevoelens gesproken. Dat betekent niet automatisch dat daar iets verkeerd is gegaan. Maar wat je vroeger hebt geleerd of welke plek je hebt ingenomen, kan wel invloed hebben op hoe je nu reageert.

Waarom blijf ik steeds hetzelfde doen?

Stel dat jij gewend bent om voor anderen te zorgen. Dat kan een prachtige eigenschap zijn. Maar misschien merk je ondertussen dat je daardoor voortdurend over je eigen grenzen gaat. Je kunt jezelf dan honderd keer vertellen dat je vaker 'nee' moet zeggen. Toch kan dat ene kleine woordje behoorlijk lastig blijven.

Systemisch werk kijkt daarom niet alleen naar het gedrag dat je wilt veranderen, maar ook naar wat daaronder meespeelt. Waar heb je dit geleerd? Welke rol neem je automatisch aan? En is die rol eigenlijk nog wel nodig? Het kan verrassend zijn om te ontdekken dat iets wat heel persoonlijk voelt, onderdeel is van een groter patroon.

En wat doe je dan tijdens systemisch werk?

Dat verschilt per therapeut en werkwijze. Soms gebeurt het vooral in gesprek. Bij een familie- of organisatieopstelling kan een situatie bijvoorbeeld letterlijk zichtbaar worden gemaakt door mensen of voorwerpen een plek in de ruimte te geven. Het doel is niet om met een beschuldigende vinger naar je familie, je ouders of je collega's te wijzen. Het gaat juist om kijken naar wat er speelt en welke invloed dat op jou heeft.

Want soms hoef je niet nóg harder je best te doen om iets te veranderen. Eerst zien waarom je doet wat je doet, kan al een heel ander perspectief geven.

En precies dát is waar systemisch werk bij kan helpen: zichtbaar maken wat je zelf misschien nog niet zag.

Vind jouw therapeut

Weet je niet precies welke therapeut of aanpak bij jouw situatie past? De Balance Check helpt je op weg.

Doe de Balance Check